Wojny Bizancjum na Bałkanach w VI-VII wieku. – blog.avehistorica.edu.pl

Lut 27

Wojny Bizancjum na Bałkanach w VI-VII wieku.

Share
bizancjum w VII wiekuW czasie panowania Anastazjusza I (491-518) Imperium było osłabione wojną domową oraz walką z Persją. Reformy stały się koniecznością. Jedną z nich była ta dotycząca systemu monetarnego. Dzięki niej zlikwidowano w znacznym stopniu inflację, co spowodowało z kolei wzrost wartości żołnierskiego żołdu. Również zaczęto usuwać element barbarzyński z armii na rzecz własnych obywateli. Koniec V stulecia był spokojnym czasem w porównaniu do tego, który miał nastąpić. Bo VI w. przyniósł wielkie zmiany. Cesarstwu zaczęły zagrażać niebezpieczeństwa przybyłe wraz z dwiema odmiennymi grupami: wojowniczych Awarów z jednej strony oraz mniej walecznych, lecz wszechobecnych Słowian z drugiej. Awarowie stopniowo przemieszczali się ze swoich siedzib w centralnej Azji w kierunku Wyżyny Węgierskiej. Stworzyli tam bardzo silny związek plemienny. Wiek VI zaznaczył się również panowaniem jednego z najsilniejszych bizantyjskich cesarzy – Justynianem I (527-565). Cesarz ten był owładnięty ideą zjednoczenia obydwu części dawnego Imperium Romanum pod swoją władzą. Posiadał silną armię pod wodzą doświadczonych i zdolnych dowódców – Belizariusza i Narsesa. Z drugiej strony nadal istniał nierozstrzygnięty konflikt z Persją. By uniknąć wojny na dwa fronty Justynian musiał ją zneutralizować. Połączył więc doświadczonych żołnierzy ze świeżymi rekrutami i stworzył nową armię w Armenii. Persowie nie będąc pewni co do siły tego wojska podpisali wieczny pokój w 532 r. Aby wzmocnić ochronę Bałkanów Justynian powziął ambitny projekt budowlany. Na terytorium obecnej Macedonii wybudowano około 400 fortyfikacji bądź odnowiono już istniejące.
Mając zneutralizowane perskie zagrożenie, cesarz mógł rozpocząć odbijanie ziem na Zachodzie. Jako swego największego rywala widział Teodoryka, władcę Królestwa Wizygotów w Italii, a samo królestwo jako główną przeszkodę w zjednoczeniu Imperium. Justynian przez 40 lat prowadził walki w Italii, Hiszpanii i północnej Afryce. Ten ambitny projekt wymagał coraz więcej żołnierzy, więc Justynian wysłał sporą część limitanei z granicy na Dunaju do Italii. Powodując tym samym jej niedostateczne zabezpieczenie. Taki stan limesu naddunajskiego sprowokował, początkowo pojedyncze, rajdy barbarzyńskich plemion. Ale to był dopiero przedsmak prawdziwych awarsko-słowiańskich inwazji.
Pierwsze wzmianki o Słowianach umieszczają ich siedziby na północ od Dunaju. Przeprowadzali swoje rajdy do Tracji , Macedonii, a nawet do Grecji środkowej. Dotarli aż do Koryntu. Od połowy VI w. takie wyprawy stały się corocznymi wydarzeniami. Jako, że wojownicy byli bardzo mobilni, byli lekko uzbrojeni i nie posiadali odpowiednich umiejętności potrzebnych do zdobywania ufortyfikowanych miejsc, w tym czasie tylko grasowali po bizantyjskim terytorium jeszcze się nie osiedlając. Ich osadnictwo było prawdopodobnie spowodowane powstaniem pierwszego awarskiego kaganatu w Panonii. Część Słowian przemieściła się na wschód i osiedliła na terytorium cesarstwa. Odtąd w zamian za ziemię stali się foederati. Ale większość została zniewolona przez Awarów.

Napływ Awarów do Europy, był spowodowany ekspansją plemion tureckich. Awarowie podbili plemiona żyjące nad M. Czarnym, nawet Kutigurów. Jeden z najbardziej znanych rajdów awarsko-kutigurskich to ten odbyty w 539-540 r. Wtedy to grabiono całe Illiricum, a część najeźdźców dotarła do Chalkidiki.
Sposobiąc się do walki, Awarowie zwrócili się z kolei w kierunku Słowian. Koczownicy byli również mobilni i lekko uzbrojeni, jednak i ich broń i wyszkolenie zdecydowanie górowało nad innymi. Mieli doświadczonych jeźdźców, ponadto mieli wystarczająco dużo wytrwałości w obleganiu miast. Awarski Kaganat składał się z wielu plemion, Słowian, Protobułgarów i pozostałości Hunów. Wydaje się, że jedynym mankamentem awarskiej wojskowości była niezdolność budowania łodzi. To potrafili robić Słowianie dlatego odgrywali ogromną rolę w trakcie przekraczania Dunaju i ataku na miasta od strony portów.
Awarowie pojawili się na Bałkanach w związku z ich ingerencją w sprawy dwóch zwaśnionych plemion: Gepidów i Longobardów. Gepidowie zajęli wolną przestrzeń jaka pozostała po przejściu Ostrogotów do Italii. Te same ziemie chcieli zająć również Longobardowie. Longobardzki król Alboin zawiązał więc sojusz z kaganem awarskim Bajanem. W 566-67 przybyli oni do Panonii. Alboin przyrzekł im Sirmium jako nagrodę za pomoc w pokonaniu Gepidów. Sami Gepidowie, obawiając się walki z połączonymi wojskami przeciwników, zwrócili się w stronę Justyna II. Zaoferowali mu swoje ziemie, razem z Sirmium, w zamian za pomoc i schronienie. W 568 r. rozpoczęła się bitwa o Sirmium, tak jak jego długie oblężenie. Obydwie strony walczyły zażarcie. Mieszkańcy miasta musieli znosić głód przez wiele lat. Dopiero w 582 r. miasto dostało się w awarskie ręce. W tym samym roku na tron wstąpił cesarz Maurycjusz. Utrata Sirmium oznaczała utratę wpływu na Panonię oraz stratę strategicznej bazy pozwalającej kontrolować dunajski limes. Po tym jak Longobardowie wyruszyli do Italii, Awarowie stali się jedynymi władcami Panonii. Zaczęli tu budować swoje państwo.
Pierwszy Wielki Kaganat Awarów trwał w latach 568-626, drugi jest datowany na lata 626-811. Pierwszy charakteryzował się szczytem potęgi awarskiej oraz czasem ciągłych najazdów na cesarstwo. Zwykle to droga morawsko-wardarska była używana do przeprowadzania inwazji w głąb Bałkanów. Rajdy te są udokumentowane w materiale archeologicznym na obszarze współczesnej Macedonii. Punktem docelowym wielu z tych wypraw była sama stolica lub inne wielkie miasto Thessalonica. Dwa lata po zdobyciu Sirmium armia 5000 słowiańskich wojowników, na rozkaz kagana, ruszyła pod mury Konstantynopola. Nie mogąc jednak ich sforsować ruszyli do Thessaloniki. Ponieśli tam również porażkę. Po kolejnych dwóch latach rozpoczęło się inne oblężenie tego miasta, ale niedługie. Powodem szybkiego wycofania się sił awarsko-słowiańskich była zaraza oraz głód jakie zapanowały w ich obozie. Oblężenie to miało miejsce w trakcie wielkiej aktywności wroga w prowincjach: Dardania, Macedonia Prima, Macedonia Secunda i innych. To był rok, w którym miejskie życie skończyło się w wielu miastach.
Grabieże barbarzyńców zostały zatrzymane w roku 591, kiedy to cesarz Maurycjusz zakończył wojnę z Persją i przerzucił znaczne siły na front bałkański. Odzyskał on Singidunum i odepchnął Awarów i Słowian do ich dawnych siedzib za Dunaj. Jednakże już w roku 593 Awarowie oblegli Singidunum, powtórzyli to również w 596 r. Z kolei w 599 Awarowie złamali obronę Romaioi i stanęli pod murami stolicy. Atak został jednak zneutralizowany przez zarazę jaka nastąpiła w obozie awarskim. Rok później Marycjusz odbił Sirmium tym samym powracając do starej granicy na Dunaju. Na mocy podpisanego pokoju cesarstwo miało płacić corocznie Awarom za nieatakowanie imperium. Jednak to Maurycjusz pierwszy złamał porozumienie pokojowe. W przeciągu kilku lat wysyłał armie za Dunaj.
Kampanie Maurycjusza były bliskie zlikwidowania zagrożenia ze strony Awarów. Jednak zdołali się oni jeszcze skonsolidować. Wielkie znaczenie miała śmierć wojowniczego cesarza i problemy wewnętrzne cesarstwa. Uniemożliwiło to dalsze interwencje za Dunajem. W związku z tym, że granica dunajska znów była niedostatecznie broniona Awarowie atakowali za rządów Fokasa i Herakliusza. Był to również okres intensywnego osadnictwa słowiańskiego na Bałkanach. Awarowie przesunęli kierunek swoich najazdów na obszar współczesnej Bośni, Chorwacji i Dalmacji. Salona została zdobyta między 619, a 626 r. W drugiej połowie VII w., Thesalonica i Konstantynopol ponownie stały się celem awarskich ataków. Jednak ich mury obronne były dla przeciwnika nie do zdobycia. W roku 617 lub 618 Thessalonica przeżyła kolejne nieskuteczne oblężenie. W oblężeniu brali udział Słowianie, którzy osiedlili się w pobliżu miasta. Zaprosili oni do wzięcia udziału w oblężeniu awarskiego kagana, obiecując łupy. Negocjowali jednak jak równy z równym. Osadnictwo słowiańskie wielu miejscach już się ustabilizowało, choć wiele plemion było częścią awarskiej federacji.
Niepowodzeniem zakończyło się również oblężenie Konstantynopola w 626 r. Data ta jest ważna: określa ona koniec Pierwszego Kaganatu Awarów, czyli wyznacza koniec ich dominacji na Bałkanach. Choć siła Awarów malała wraz z każdym nieudanym oblężeniem, Imperium nadal postrzegało ich jako zagrożenie.
Atak rozpoczął się latem 626 r. Był to połączony atak sił persko-awarskich. Pomimo zastosowania licznych machin oblężniczych Wielkie Mury obroniły miasto po raz kolejny. Oblężenie trwało dziewięć dni i zakończyło się druzgocącą porażką Awarów. Flota monoxyli nawigowana przez Słowian i Bułgarów, na których szczególnie liczył kagan, została zniszczona. Wydarzenia, które nastapiły po tym nieudanym oblężeniu zneutralizowały Awarów jako czynnik dominujący militarnie na terytorium Bałkanów. Przestali być realnym zagrożeniem dla cesarstwa, a nawet zażądano od nich płacenia trybutu. Kagan zarządził egzekucję Słowian, którzy uciekli w czasie oblężenia, tym samym dając powód do realnego konfliktu pomiędzy nimi. Konflikt skończył się bitwą w roku 629. A około 635 r. Bułgarowie, prowadzeni przez Koubrata, rozwiązali federację awarsko-słowiańską. Armia związku awarskiego została zdziesiątkowana. Koniec dominacji na Bałkanach oznaczał początek Drugiego Kaganatu Awarów. Oczywiście już o mniejszym znaczeniu dla tego obszaru. Po upadku Awarów na ich miejscu wyrósł nowy, równie groźny przeciwnik: carstwo Bułgarów.

Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Share

Dodaj komentarz