Mar 12

Stosunki księstw piastowskich z księstwami ruskimi w XI-XIV w. Konflikty i współpraca.

Share

Lata 1000-1200

Kontakty dynastii piastowskiej z książętami ruskimi mają długą chronologię. Piastowie od początków państwowości polskiej starali się podporządkować sobie ziemie ruskie. Nie zawsze chodziło o bezpośrednie przyłączenie tych terytoriów, a w większości przypadków o polityczne podporządkowanie tych ziem. Niniejsza praca jest zarysem polityki władców piastowskich wobec terytoriów tzw. Rusi Halicko-Włodzimierskiej.

Informacje o działaniach politycznych Bolesława Chrobrego na Rusi możemy czerpać z kroniki biskupa merseburskiego Thietmara. Tak więc podaje on informację, że Chrobry wyprawił się na Ruś zaraz po zawarciu pokoju z Henrykiem II (1013). Biorą w niej udział posiłki niemieckie. Polski książę występuje jako sojusznik Światopełka w jego konflikcie z ojcem, Włodzimierzem I. Chodziło o zmianę zasad dziedziczenia na tronie w wyniku czego Światopełk byłby stracił następstwo. Dodajmy, że Światopełk był zięciem Chrobrego od 1012 r. Nie mamy informacji o samym przebiegu interwencji i jej wyniku. Faktem jest, iż Światopełk został uwięziony przez ojca. Kolejna interwencja Chrobrego miała miejsce w roku 1018. Działa on ponownie na rzecz swego zięcia, który ma poważne trudności w utrzymaniu władzy po śmierci ojca. Przeciwko Światopełkowi wybuchł bunt pod przewodnictwem jego brata Jarosława Mądrego. Wojska piastowskie pokonały armię Jarosława, który wygnał brata, nad Bugiem, a następnie zajął Kijów. Jednakże nie udało się go utrzymać z powodu buntu jaki wybuchł przeciwko Chrobremu. Prawdopodobnie był on wywołany przez samego Światopełka, bo dopóki Chrobry przebywał w Kijowie to on znajdował się na drugim planie. Na poparcie tej tezy można podać fakt, że Bolesław nie podejmował już działań na rzecz Światopełka, który w niedługim czasie utracił władzę.

Gdy Mieszko II wygnał swoich braci, starszy z nich, Bezprym udał się do Jarosława Mądrego, by ten pomógł mu odzyskać tron. Ten go poparł i w 1031 r. najechał teren Grodów Czerwieńskich aż po San i Wisłok. Z drugiej strony atakował cesarz niemiecki. Zagrożony Mieszko udał się do Czech. Bezprym objął władzę w kraju lecz jego krwawe rządy doprowadziły do jego rychłego upadku.

Dobre stosunki z Jarosławem miał Kazimierz Odnowiciel. Przy pomocy ruskich posiłków udało mu się odzyskać Mazowsze w 1047 r.

W roku 1068 Izasław (syn Jarosława) został pozbawiony tronu przez swojego wuja. Rok później w jego interesie interweniował Bolesław Szczodry. Działania te zakończyły się pozytywnie. Jednakże w 1073 r. Izasław został wygnany przez braci. Tym razem jednak polski król poparł jego przeciwników. Sytuacja musiała się jednak diametralnie zmienić, bo już w 1076 r. Szczodry ponownie wyrusza na Ruś, by osadzić na tronie Izasława.

Kolejne ważne wydarzenia miały miejsce za panowania Bolesława Krzywoustego. Około 1103 r. Bolesław ożenił się z ruską księżniczką Zbysławą, a później wydał za księcia ruskiego swoją siostrę. Koligacje rodzinne spowodowały udział posiłków ruskich w jego walce ze Zbigniewem. W latach 1121-22 na państwo Bolesława urządzał najazdy książę przemyski, który był sojusznikiem Pomorzan w ich walce z Bolesławem. Około 1137 r. nastąpiło ocieplenie stosunków z Rusią. Bolesław Kędzierzawy został ożeniony z Wierzchosławą, córką księcia Wsiewołoda Mścisławicza.

W 1140 r. Władysław II Wygnaniec zawarł sojusz z księciem kijowskim Wsiewołodem Olegowiczem. Udzielił mu również pomocy zbrojnej w wojnie z księstwem włodzimierskim. Z kolei książę ruski wspomagał Władysława w jego walce z braćmi. Za pomoc otrzymał w 1145 r. Wiznę wraz z przyległościami.

Również Kazimierz Sprawiedliwy zaangażował się na Rusi. Jak to było w zwyczaju aranżował małżeństwa. W latach 80. ograniczył się jednak do księstw graniczących z jego domeną. W 1180 r. interweniował w spór pomiędzy książętami z Brześcia i Drohiczyna, a księciem z Mińska. Nawet książę z Drohiczyna zapisał go synowi Bolesława Kędzierzawego. Rok 1182 to czas interwencji w Brześciu na rzecz siostrzeńca Światosława. Po jego otruciu Sprawiedliwy osadza na tronie jego brata Romana. Stał się on wiernym sojusznikiem Piasta. W 1190 interweniuje on na Rusi Halickiej z polecenia cesarza. Jednak to zaangażowanie na tym terenie popsuło stosunki z Węgrami.

Stosunki polsko-ruskie w latach 1200-1370

Wydarzenia roku 1205 miały dalekosiężne konsekwencje. W tym roku na Małopolskę najechał książę halicki Roman. W bitwie pod Zawichostem poniósł on klęskę, a sam zginął. Spowodowało to podział sfer wpływów na Rusi między Leszkiem Białym a węgierskim Andrzejem II. Biały otrzymał wpływy w księstwie włodzimierskim. Od tego czasu mają miejsce ciągłe konfrontacje polsko-węgierskie o wpływy na Rusi.

W 1259 r. miał miejsce najazd tatarski na Małopolskę, brali w nim udział także Rusini. Dopiero w roku 1262 nastąpiło unormowanie stosunków poprzez układ pokojowy. Daniel Halicki stał się sojusznikiem Bolesława Wstydliwego. Gdy w 1264 zmarł Daniel to wzajemne relacje z jego następcami popsuły się. W 1280 Małopolskę Leszka Czarnego najechał Lew Halicki. Spustoszył on Lubelszczyznę i oblegał Sandomierz. Jednak szybka reakcja księcia pozwoliła zatrzymać najazd pod Goślicami, a następnie dotrzeć aż do Lwowa. W następnych latach Rusini biorą udział w walkach mazowiecko-małopolskich jako sojusznicy jednej lub drugiej strony.

Około roku 1323 Władysław Łokietek osadził na tronie halickim Bolesława Trojdenowica, księcia mazowieckiego. Objął on władzę jako Jerzy II. Jednak w 1325 zawiązał on sojusz z Zakonem Krzyżackim, prawdopodobnie przeciwko Litwie. W kwietniu roku 1340 Jerzy II zmarł. Na wieść o tym wydarzeniu Kazimierz Wielki wyprawił się na Ruś. Zajął Lwów i skarbiec książęcy – samo miasto spalił i wrócił do Polski. Kolejna wyprawa z czerwca była lepiej zorganizowana. Najęto żołnierzy zaciężnych wspomaganych przez posiłki węgierskie. Śmierć księcia działała destabilizująco ponieważ państwo formalnie było pod zwierzchnictwem tatarskim, a o wpływy walczyła ponadto Polska, Litwa i Węgry. Tak więc bojarzy mieli spore pole manewru. Wyprawy Kazimierza pomogły zawładnąć Rusią Halicką. Ziemia Sanocka została prawdopodobnie włączona do Korony. Na reszcie terenów król ustanowił swojego namiestnika. Część włodzimierska trafiła w litewskie ręce.

M. Markiewicz pisze „Wyprawy na Ruś z 1340 r. były w pewnym sensie nawiązaniem do polityki ruskiej prowadzonej przez książąt małopolskich i Władysława Łokietka, a jednocześnie wyznaczały zupełnie nowy kierunek polskiej polityce zagranicznej, przyczyniając się do zmiany kształtu terytorialnego odrodzonego królestwa.”. Król starał się by jego ruskie wyprawy były traktowane przez papieża jako krucjaty i to mu się udawało. W 1349 r. wojska Kazimierza pokonały księcia litewskiego Lubarta i opanowały litewską część Rusi Włodzimierskiej. Lubart uznał polską zwierzchność w Łucku. W następnych latach wielokrotnie wyprawiano się na ziemie ruskie co pozwalało coraz bardziej umacniać tam polskie wpływy.

Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Share

Dodaj komentarz