Wrz 30

Legiony rzymskie – Legio XXII Primigenia

Share

Legion XXII Primigenia (przydomek bogini Fortuny) został utworzony przez cesarza Kaligulę w roku 39 dla celów wojny w Germanii. Wyjaśnieniem liczebnika XV może być to, że był wsparciem dla legionu XXI Rapax w Germanii Inferior, tak jak XV Primigenia był wsparciem dla XIV Gemina w Germanii Superior. Potwierdzeniem tej hipotezy może być fakt, że Kaligula był żywo zainteresowany tym co się dzieje na terenie Germanii. Odwiedził dolny bieg Renu w roku 40. Wtedy też umocnił kilka miast (m.in. Praetorium Agrippinae, Flevum, Fectio). XXII pozostał tam, aż do końca III stulecia. Symbolami legionowymi byli Koziorożec i Herkules.

W latach 40/41 trwały intensywne walki w Germanii. Rządca Germanii Inferior, Aulus Gabinius Secundus pokonał Chattów i odzyskał legionowego orła, który znajdował się w ich posiadaniu od czasu bitwy w Lesie Teutoburskim. W tym samym czasie Servius Sulpicius Galba (przyszły cesarz) pokonał Chattów, mieszkających w okolicach dzisiejszego Mainz. XXII Primigenia musiał brać udział, jeśli nie w obu to przynajmniej w jednej z tych kampanii.

Po powrocie z obszaru Dolnego Renu w 43 r., legion XXII stacjonował w Moguntiacum (Mainz) w Germanii Superior broniąc limesu nadreńskiego, gdzie dzielił obóz z legionem IV Macedonica, który wrócił z Hiszpanii. Jako, że XXII był „młodszy” zajął mniej zaszczytną lewą stronę obozu. Oba legiony ponadto dzieliły ze sobą ośrodek produkcyjny ceramiki (m.in. terra sigilata) w Rheinzabern w dzisiejszym Palatynacie. Razem z germańskimi sojusznikami wspierał Witeliusza w czasie Roku Czterech Cesarzy (69 r. n.e.) i wydzielone jednostki towarzyszyły nowemu cesarzowi w trakcie jego wjazdu do stolicy.

Tymczasem w Germanii Inferior doszło do wybuchu powstanie Batawów. Rzymskie siły ekspedycyjne składające się z resztek legionów V Alaudae i XV Primigenia, zostały pokonane pod dzisiejszym Nijmegen i w zimie 69/70 r. znalazły się w oblężeniu w Xanten. Podczas powstania batawskiego legion XXII, dowodzony przez Dilliusza Vocula, został wysłany na pomoc oblężonym wraz z I Germanica i XVI Gallica. I był jedynym „germańskim” legionem, który przetrwał ataki rebeliantów. Trwał w obozie broniąc Moguntiacum. W przeciwieństwie do innych legionów, które uległy powstańcom.

moneta sewera aleksandraPo zakończeniu wojny domowej i powstania batawskiego legion został odesłany na krótko do Vindobony (Wiedeń), a ostatecznie przemieścił się do Xanten. Legioniści byli zmuszeni do odbudowania zabudowań obozu legionowego, który został zniszczony przez powstańców.

Gdy w roku 89 namiestnik Germanii Superior, Lucius Antoninus Saturninus, zbuntował się przeciwko władzy cesarza Domicjana, na poskromienie buntownika wysłano wojska z Inferioru (I Minervia, VI Victrix, X Gemina, XXII Primigenia). Kampania zakończyła się sukcesem a każdy z legionów otrzymał tytuł „Pia Fidelis Domitiana”, czyli wierny i lojalny wobec Domicjana. Po zamordowaniu cesarza w 96 r. ostatni element został usunięty z tytulatury.

Obóz w Moguntiacum stał się domem dla Legionu przez następne dwa stulecia. Niektórzy z oficerów tego legionu osiągnęli wysokie zaszczyty. Służyli w nim m. in. Hadrian trybun 97-98), Didiusz Julianus (170-171) i Laelianus (268-269; przyszły cesarz galijski). Jak było w zwyczaju, wydzielone jednostki (vexilationes) były przemieszczane na inne tereny, jako wsparcie dla działań wojennych lub ochronnych. Tak więc vexilationes z XXII stacjonowały w Bonna (dzis. Bonn), gdy I Minervia został odesłany nad Dunaj, by walczyć z Trajanem przeciwko Dakom (101-106). Później część legionu wysłano do Brytanii, gdzie wspomagała budowę Wału Hadriana (119) i Antonina Piusa (139-142). Liczne budowle powstały na terenie operacyjny legionu w Germanii. Także vexilationes z XXII brały udział w wojnie z Maurami w czasie panowania Antoninusa Piusa, w wojnie partyjskiej Luciusa Verusa oraz walkach z Markomanami (co oczywiste) za panowania Marka Aureliusza.

inskrypcja legionowaTak jak i reszta armii Renu, XXII Primigenia nie brał udziału w wojnie domowej po śmierci Publiusa Helviusa Pertinaxa. Nie wyruszył z obozu gdy Septymiusz Sewer ruszył na Rzym w 193 r., walczył z Pesceniuszem Nigrem na Wschodzie (194) i wyruszył do Partii. Jednakże, gdy Sewer rozpoczął wojnę z Klodiuszem Albinem, XXII bronił Augusta Treverorum (dzis. Triestu). Prawdopodobnie odegrał znaczącą rolę w wielkiej bitwie pod Lyonem. Część legionu prawdopodobnie ruszyła z Sewerem na ekspedycję do Szkocji.

Legion trwał w Moguntiacum podczas najazdów Alemanów w roku 235. Miał swój udział w śmierci cesarza Sewera Aleksandra, kiedy próbował negocjować z wrogiem i wybór Miksymina Traka na nowego imperatora. Legion XXII wspierał cesarza Galienusa w walce z jego przeciwnikiem Postumusem. W nagrodę został uhonorowany przydomkiem „Pia VI Fidelis VI” (posześciokroć lojalny i wierny) i „Pia VII Fidelis VII. W roku 268 Primigenia prawdopodobnie walczył dla Galienusa w bitwie pod Naissus, wygrywając nad Wizygotami. W następnych latach Laelianus, dowódca XXII, został imperatorem cesarstwa galijskiego.

Legion przetrwał kryzys w roku 274, gdy cesarz Aurelian likwidował Cesarstwo Galijskie i zatrzymał inwazję Franków i Alamanów. Źródła potwierdzają istnienie tego legionu na początku IV w. gdyż otrzymał tytuł „Primigenia CV”, co najprawdopodobniej oznacza „Constantina Victrix”. Jednak za panowania Konstantyna Wielkiego (306-337) znika ze znanych źródeł. Być może został zniszczony pd Mursą w 351 r, kiedy Konstantyn II pokonał swego wschodniego rywala Magnencjusza. Nie wiemy czy niedobitki Legionu XXII stanowiły nowo utworzony XII Victrix.

Share

Dodaj komentarz