Cechy staropolskiej wojskowości – blog.avehistorica.edu.pl

Lut 27

Cechy staropolskiej wojskowości

Share

Polska armia walcząc i współdziałając z różnymi wojskami potrafiła przenosić elementy ich stylu walki na rodzimy grunt. Tak więc wojska Rzeczypospolitej Obojga Narodów do perfekcji opanowały sposób walki za pomocą taboru. Ten system walki został zapożyczony od husyckich Czechów (walczono w ten sposób już w czasie wojny trzynastoletniej) i okazał się znakomitym sposobem obrony zagrożonej armii.

Prowadzenie działań za pomocą taboru polegało na sczepieniu łańcuchami wozów taborowych, tak na polu bitwy, jak i w czasie obozowania. Czasami tworzono kilka rzędów takich wozów. Pomiędzy wozami znajdowały się formacje piechoty, które mogły razić nieprzyjaciela za pomocą łuków, kusz czy broni palnej. W razie możliwości dawano ognia z dział. W taborze znajdowały się bramy, przez które w razie sposobności, czy też konieczności wyruszała kawaleria. Tabor mógł pełnić pomocniczą funkcję w trakcie bitwy osłaniając skrzydła walczących wojsk. Taki szyk najlepiej sprawdzał się w walkach z Tatarami, więc mistrzami w jego użyciu stali się Kozacy. Zaletą taboru było także to, że po przegranej bitwie żołnierze mogli się do niego schronić (jak pod Cecorą) i próbować uciec nieprzyjacielowi.

Natomiast Niemców bito ruchliwością i zaskakującym manewrem, wykorzystując atuty sztuki wojennej Wschodu, jak to dowodnie wykazała klęska gdańszczan pod Lubieszowem (1577) i Maksymiliana Habsburga pod Byczyną (1588). Od Węgrów na przykład przyjęto taktykę jazdy polegającą na uderzeniu cwałem, a od Niemców zaś przejmowano taktykę artylerii i zasady fortyfikacji, od Tatarów taktykę dalekich wypadów (zagony). Ten cały dorobek ulegał przeobrażeniu w wyniku konfrontacji z własnym doświadczeniem i polskimi warunkami, czyli organizacją i składem polskiej armii.

W wieku XVI nastąpił wybitny rozwój staropolskiej sztuki wojennej, która osiągnęła już w pierwszych latach stulecia wysoki poziom. Rozwój ten poszedł odmiennymi drogami niż na zachodzie Europy, choć wspólne było podłoże zachodzących przemian. I w Polsce, i na Zachodzie podstawową siłą zbrojną stały się wojska zaciężne, wypierając wojska najemne1. W pierwszej połowie wieku zarówno w Polsce jak i na Zachodzie jeden z rodzajów broni odgrywał decydującą rolę. U nas była to ciężkozbrojna jazda kopijnicza, na Zachodzie uformowani w czworoboki pikinierzy, których natarcie rozstrzygało bitwy.

Jednak żaden z tych rodzajów broni nie działał samodzielnie, znaczna rolę odgrywało w bitwie współdziałanie. coraz bardziej rosło znaczenie broni palnej, z tym jednak, że w Polsce uzbrojenie rot pieszych w broń palną wcześniej zaczęło odgrywać ważną rolę, bo wcześniej piechurzy zostali w nią wyposażeni. Jedną z podstawowych cech ówczesnej polskiej sztuki wojennej stanowiło kombinowanie czynników ruchu (jazdy) z czynnikami ognia (piechota i artyleria). Cechą szczególną wyróżniającą polską sztukę operacyjną było dążenie do stoczenia decydującej, walnej bitwy. Odróżniało ją to od zachodniej sztuki operacyjnej nastawionej na oblężenia.

Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Share

Dodaj komentarz