Lis 10

Administracja publiczna we Francji napoleońskiej

Share

Dnia 17 lutego 1800 r. specjalna ustawa zmieniła obowiązujący we Francji ustrój administracyjny. Tak więc zerwano z dotychczas obowiązującą zasadą kolegialności (wieloosobowości) i obieralności organów administracji. Teraz cały układ został oparty na zasadach: centralizmu, biurokratyzmu, podziału resortowego, hierarchiczności struktur i jednoosobowości.

Wszyscy urzędnicy byli nominowani, co oczywiste odpowiedzialni przez przełożonymi w w każdej chwili mogli zostać zdjęci ze stanowiska. Powodowało to powstanie swoistej drabiny zależności i wzrostu lojalności wobec przełożonego.

Częściowo zmieniono obowiązujący podział kraju. Teraz wyglądał on następująco:

1)departamenty (83)

2)okręgi

3)kantony (na potrzeby skarbowości i sądownictwa)

4)gminy

Na czele departamentu stał prefekt, który był zaufanym przedstawicielem rządu centralnego. Podlegała mu prawie cała administracja oprócz sądowej, wojskowej, szkolnej i pocztowej. Mianowany był przez pierwszego konsula, później przez cesarza, a podlegał administracyjnie ministrowi spraw wewnętrznych. Tak jak pozostali urzędnicy byli mianowani na czas nieokreślony. Przy prefekcie funkcjonowała rada prefekturalna (2-5 osób), do której należało sądownictwo administracyjne I instancji (II to Rada Stanu). Działał także rada departamentalna (16, 20 lub 24 członków) pełniąca funkcje doradcze i uchwalające. Zajmowała się nakładaniem podatków oraz sprawami lokalnymi. Jednak praktyka była taka, że znaczenie rad było mocno ograniczane, a często je ignorowano.
Z kolei na czele okręgu stał, również mianowany przez pierwszego konsula, podprefekt. Był on podległy służbowo prefektowi i w związku z tym miał ograniczony zakres samodzielnego działania. Działał wyłącznie na zlecenie prefekta, tak więc był pośrednikiem między nim, a obywatelami. Działała przy nim rada okręgowa (11 członków) mianowana przez pierwszego konsula. Zajmowała się rozkładem podatków. Tak jak poprzednio były one mocno ograniczane.

Na czele gminy stał mer mianowany przez pierwszego konsula lub prefekta. Zajmował się on bieżącymi sprawami administracji gminnej, a także był urzędnikiem stanu cywilnego. Przy jego boku działała rada gminna (10-36 członków).
Uchwały wszystkich rad nie miały mocy stanowiącej.

Taki model administracji stworzony przez Napoleona stosowany był w wielu krajach będących w orbicie wpływów Cesarstwa. Wprowadzony został m.in. w Księstwie Warszawskim.

Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Share

Dodaj komentarz